خط فرمان لینوکسlinuxcommandline.ir
فهرست مطالب
فارسی
PDFدریافت PDF
Esc
    بخش چهارم: نگارش اسکریپت‌های پوسته

    فصل ۲۸: خواندن ورودی از صفحه‌کلید

    • زمان مطالعه: ۲۵ دقیقه
    • فصل ۲۸ از ۳۶

    اسکریپت‌هایی که تا به این مرحله توسعه داده‌ایم، فاقد یکی از ویژگی‌های بنیادین نرم‌افزارهای مدرن، یعنی تعامل‌پذیری (Interactivity) هستند. تعامل‌پذیری به معنای توانایی برنامه در برقراری ارتباط دوطرفه با کاربر است. اگرچه بسیاری از ابزارهای سیستمی لینوکس نیازی به تعامل مستقیم ندارند، اما برخی برنامه‌ها برای عملکرد صحیح، به دریافت ورودی‌های لحظه‌ای از سوی کاربر وابسته‌اند.

    به عنوان نمونه، اسکریپت فصل گذشته را در نظر بگیرید:

    #!/bin/bash
    
    # test-integer2: evaluate the value of an integer.
    
    INT=-5
    
    if [[ "$INT" =~ ^-?[0-9]+$ ]]; then
        if [ "$INT" -eq 0 ]; then
            echo "INT is zero."
        else
            if [ "$INT" -lt 0 ]; then
                echo "INT is negative."
            else
                echo "INT is positive."
            fi
            if [ $((INT % 2)) -eq 0 ]; then
                echo "INT is even."
            else
                echo "INT is odd."
            fi
        fi
    else
        echo "INT is not an integer." >&2
        exit 1
    fi

    در ساختار فعلی، برای هر بار تغییر مقدار متغیر INT ناچار به ویرایش مستقیم کد منبع هستیم. بدیهی است که اگر اسکریپت بتواند مقدار مورد نظر را به صورت پویا از کاربر استعلام کند، کارایی و انعطاف‌پذیری آن به مراتب افزایش خواهد یافت. در این فصل، روش‌های افزودن لایه‌ی تعاملی به برنامه‌های پوسته را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

    دستور read: دریافت داده از ورودی استاندارد #

    فرمان داخلی read جهت خواندن یک سطر واحد از ورودی استاندارد (stdin) به کار می‌رود. این دستور هم برای دریافت داده‌های وارد شده از طریق صفحه‌کلید و هم برای خواندن اطلاعات از یک فایل (در صورت استفاده از هدایت ورودی یا Redirection) کاربرد دارد. ساختار کلی این دستور به شرح زیر است:

    read [-options] [variable...]

    در این ساختار، options شامل یک یا چند مورد از گزینه‌های عملیاتی مندرج در جدول ۱-۲۸ بوده و variable معرف نام یک یا چند متغیری است که برای ذخیره‌سازی مقادیر ورودی تعیین می‌شوند. چنانچه هیچ نامی برای متغیر در نظر گرفته نشود، مفسر پوسته به‌صورت خودکار داده‌های دریافتی را در متغیر سیستمی REPLY ذخیره می‌کند.

    به طور کلی، read محتوای ورودی استاندارد را بر اساس نویسه‌های جداکننده (که به طور پیش‌فرض فاصله یا Tab هستند) تفکیک کرده و هر بخش را به ترتیب در متغیرهای ارائه شده قرار می‌دهد.

    ماهیت اصلی دستور read بر مبنای تخصیص فیلدهای ورودی استاندارد به متغیرهای تعیین‌شده است. اگر اسکریپت ارزیابی اعداد صحیح را به‌گونه‌ای بازنویسی کنیم که از قابلیت read بهره ببرد، ساختار آن به شکل زیر تغییر خواهد کرد:

    #!/bin/bash
    
    # read-integer: evaluate the value of an integer.
    
    echo -n "Please enter an integer -> "
    read int
    
    if [[ "$int" =~ ^-?[0-9]+$ ]]; then
        if [ "$int" -eq 0 ]; then
            echo "$int is zero."
        else
            if [ "$int" -lt 0 ]; then
                echo "$int is negative."
            else
                echo "$int is positive."
            fi
            if [ $((int % 2)) -eq 0 ]; then
                echo "$int is even."
            else
                echo "$int is odd."
            fi
        fi
    else
        echo "Input value is not an integer." >&2
        exit 1
    fi

    در این کد، از دستور echo همراه با گزینه -n استفاده شده است تا با حذف نویسه‌ی خط جدید، اعلان ورودی (Prompt) در همان سطر باقی بماند. سپس دستور read مقدار وارد شده را در متغیر int ذخیره می‌کند. نمونه‌ای از اجرای این اسکریپت را در زیر مشاهده می‌کنید:

    [me@linuxbox ~]$ read-integer
    Please enter an integer -> 5
    5 is positive.
    5 is odd.

    علاوه بر این، read توانایی تخصیص ورودی به چندین متغیر را به صورت همزمان دارد. اسکریپت زیر این قابلیت را نمایش می‌دهد:

    #!/bin/bash
    
    # read-multiple: read multiple values from keyboard
    
    echo -n "Enter one or more values > "
    read var1 var2 var3 var4 var5
    
    echo "var1 = '$var1'"
    echo "var2 = '$var2'"
    echo "var3 = '$var3'"
    echo "var4 = '$var4'"
    echo "var5 = '$var5'"

    رفتار مفسر پوسته در مواجهه با تعداد متغیرهای متفاوت در دستور read به شرح زیر است:

    [me@linuxbox ~]$ read-multiple
    Enter one or more values > a b c d e
    var1 = 'a'
    var2 = 'b'
    var3 = 'c'
    var4 = 'd'
    var5 = 'e'
    [me@linuxbox ~]$ read-multiple
    Enter one or more values > a
    var1 = 'a'
    var2 = ''
    var3 = ''
    var4 = ''
    var5 = ''
    [me@linuxbox ~]$ read-multiple
    Enter one or more values > a b c d e f g
    var1 = 'a'
    var2 = 'b'
    var3 = 'c'
    var4 = 'd'
    var5 = 'e f g'

    اگر تعداد مقادیر ورودی کمتر از متغیرهای تعریف شده باشد، متغیرهای باقی‌مانده تهی (Empty) می‌مانند. اما چنانچه تعداد ورودی‌ها از تعداد متغیرها بیشتر باشد، تمامی مقادیر اضافی به آخرین متغیر اختصاص می‌یابند.

    در صورتی که هیچ متغیری برای دستور read تعریف نشود، مفسر پوسته از متغیر پیش‌فرض REPLY برای ذخیره‌سازی کل خط ورودی استفاده می‌کند:

    #!/bin/bash
    
    # read-single: read multiple values into default variable
    
    echo -n "Enter one or more values > "
    read
    
    echo "REPLY = '$REPLY'"

    خروجی اجرای این اسکریپت بدین صورت خواهد بود:

    [me@linuxbox ~]$ read-single
    Enter one or more values > a b c d
    REPLY = 'a b c d'

    گزینه‌های عملیاتی دستور read #

    دستور read از مجموعه‌ای از گزینه‌های کاربردی پشتیبانی می‌کند که در جدول ۱-۲۸ شرح داده شده‌اند. این گزینه‌ها امکان کنترل دقیق‌تر بر نحوه‌ی دریافت و پردازش ورودی را فراهم می‌سازند.

    جدول ۱-۲۸: گزینه‌های دستور read

    گزینه شرح عملکرد
    -a array
    ورودی را به‌صورت یک آرایه در متغیر array ذخیره می‌کند (شروع از اندیس صفر). مبحث آرایه‌ها در فصل ۳۵ بررسی خواهد شد.
    -d delimiter
    نخستین کاراکتر رشته‌ی delimiter را به‌عنوان جداکننده‌ی ورودی (به‌جای نویسه‌ی خط جدید یا Newline) در نظر می‌گیرد.
    -e
    کتابخانه‌ی Readline را برای مدیریت ورودی فعال می‌کند. این گزینه امکان ویرایش متن ورودی را مشابه محیط خط فرمان فراهم می‌آورد.
    -i string
    رشته‌ی string را به‌عنوان مقدار پیش‌فرض تعیین می‌کند. در صورتی که کاربر بدون وارد کردن مقدار کلید Enter را فشار دهد، این مقدار جایگزین می‌شود (مستلزم استفاده هم‌زمان از گزینه‌ی -e).
    -n num
    به‌جای خواندن یک خط کامل، تنها به تعداد num کاراکتر از ورودی دریافت می‌کند.
    -p prompt
    رشته‌ی prompt را به‌عنوان پیام راهنما (اعلان) پیش از دریافت ورودی نمایش می‌دهد.
    -r
    حالت خام (Raw mode) را فعال می‌کند؛ در این حالت، نویسه‌ی بک‌اسلش (\) به‌عنوان نویسه‌ی گریز (Escape) تفسیر نمی‌شود. استفاده از این گزینه، به‌ویژه هنگام کار با مسیرهای ویندوزی، برای دقت و امنیت بیشتر توصیه می‌شود.
    -s
    حالت بی‌صدا (Silent mode) را فعال می‌کند؛ نویسه‌های تایپ‌شده در خروجی نمایش داده نمی‌شوند. این ویژگی برای دریافت گذرواژه‌ها و اطلاعات حساس ضروری است.
    -t seconds
    مهلت زمانی (Timeout) را تعیین می‌کند. اگر ورودی ظرف مدت seconds ثانیه دریافت نشود، دستور خاتمه یافته و وضعیت خروج (Exit Status) غیرصفر بازمی‌گرداند.
    -u fd
    ورودی را از یک توصیف‌گر فایل (fd) مشخص، به‌جای ورودی استاندارد (stdin)، دریافت می‌کند.

    با بهره‌گیری از گزینه‌های متنوع دستور read می‌توان قابلیت‌های پیشرفته و هوشمندی به اسکریپت‌ها افزود. برای نمونه، استفاده از گزینه‌ی -p نیاز به دستور echo را مرتفع کرده و پیام راهنما (Prompt) را مستقیماً نمایش می‌دهد:

    #!/bin/bash
    
    # read-single: read multiple values into default variable
    
    read -r -p "Enter one or more values > "
    
    echo "REPLY = '$REPLY'"

    همچنین با ترکیب گزینه‌های -t و -s می‌توان اسکریپتی طراحی کرد که ورودی را به‌صورت محرمانه دریافت نموده و در صورت تأخیر کاربر، فرآیند را متوقف (Timeout) کند:

    #!/bin/bash
    
    # read-secret: input a secret passphrase
    
    if read -r -t 10 -sp "Enter secret passphrase > " secret_pass; then
        echo -e "\nSecret passphrase = '$secret_pass'"
    else
        echo -e "\nInput timed out" >&2
        exit 1
    fi

    در این اسکریپت، برنامه ده ثانیه برای دریافت عبارت رمز منتظر می‌ماند. به دلیل استفاده از گزینه‌ی -s (Silent mode)، کاراکترهای وارد شده توسط کاربر برای امنیت بیشتر در ترمینال نمایش داده نمی‌شوند. چنانچه زمان تعیین شده به پایان برسد، اسکریپت با ارسال پیام خطا به خطای استاندارد (stderr) خاتمه می‌یابد.

    علاوه بر این، می‌توان با استفاده‌ی هم‌زمان از گزینه‌های -e و -i برای کاربر یک پاسخ پیش‌فرض (Default Value) در نظر گرفت:

    #!/bin/bash
    
    # read-default: supply a default value if user presses Enter key.
    
    read -e -p "What is your user name? " -i $USER
    echo "You answered: '$REPLY'"

    در این نمونه، اسکریپت نام کاربری را استعلام کرده و با استفاده از متغیر محیطی $USER یک مقدار پیش‌فرض را در خط فرمان قرار می‌دهد. کاربر می‌تواند این مقدار را ویرایش کرده یا صرفاً با فشردن کلید Enter، همان مقدار پیش‌فرض را تأیید و در متغیر REPLY ذخیره کند.

    [me@linuxbox ~]$ read-default
    What is your user name? me
    You answered: 'me'

    متغیر IFS: مدیریت جداکننده‌های داخلی فیلد #

    به‌طور معمول، مفسر پوسته عملیات تفكیک کلمات (Word Splitting) را بر روی ورودی‌های دستور read اعمال می‌کند. همان‌طور که پیش‌تر مشاهده کردیم، این ویژگی باعث می‌شود کلماتی که با یک یا چند فاصله از هم جدا شده‌اند، به عنوان فیلدهای مجزا شناسایی شده و به متغیرهای مختلف اختصاص یابند. این رفتار توسط متغیر سیستمی IFS (مخفف Internal Field Separator) کنترل می‌شود. مقدار پیش‌فرض این متغیر شامل کاراکترهای «فاصله» (Space)، «تب» (Tab) و «خط جدید» (Newline) است.

    ما می‌توانیم با تغییر مقدار IFS به‌صورت موقت، نحوه‌ی تفکیک فیلدها در دستور read را شخصی‌سازی کنیم. برای مثال، در فایل سیستمی /etc/passwd از کاراکتر «دو نقطه» (:) برای جداسازی فیلدها استفاده شده است. با تنظیم IFS بر روی این کاراکتر، می‌توان محتوای این فایل را به‌دقت پیمایش کرد و هر بخش را در متغیری جداگانه قرار داد.

    اسکریپت زیر نحوه اجرای این فرآیند را نشان می‌دهد:

    #!/bin/bash
    
    # read-ifs: read fields from a file
    
    FILE=/etc/passwd
    
    read -r -p "Enter a username > " user_name
    
    file_info="$(grep "^$user_name:" $FILE)"
    
    if [ -n "$file_info" ]; then
        IFS=":" read -r user pw uid gid name home shell <<< "$file_info"
        echo "User =      '$user'"
        echo "UID =       '$uid'"
        echo "GID =       '$gid'"
        echo "Full Name = '$name'"
        echo "Home Dir. = '$home'"
        echo "Shell =     '$shell'"
    else
        echo "No such user '$user_name'" >&2
        exit 1
    fi

    این اسکریپت نام کاربری را از کاربر دریافت کرده و پس از جستجو در فایل /etc/passwd به کمک دستور grep و یافتن رکورد مربوطه، فیلدهای مختلف (مانند شناسه‌ی کاربری، شناسه‌ی گروه، نام کامل و مسیر دایرکتوری خانگی) را با دقت استخراج و نمایش می‌دهد. نکته‌ی فنی مهم در این اسکریپت، مقداردهی IFS در همان خطِ دستور read است؛ این رویکرد باعث می‌شود تغییر جداکننده صرفاً برای همان دستور اعمال شود و بر رفتار سایر بخش‌های اسکریپت تأثیری نگذارد.

    در تحلیل این اسکریپت، دو خط کلیدی وجود دارد که نشان‌دهنده‌ی تکنیک‌های پیشرفته در پردازش متن هستند. خط نخست به شرح زیر است:

    file_info=$(grep "^$user_name:" $FILE)

    این دستور خروجی استاندارد حاصل از اجرای grep را در متغیر file_info ذخیره می‌کند. استفاده از عبارت باقاعده (Regular Expression) به صورت ^$user_name: تضمین می‌کند که جستجو دقیقاً از ابتدای سطر آغاز شده و نام کاربری با جداکننده‌ی دو‌نقطه خاتمه یابد؛ این امر از انطباق‌های اشتباه (مانند یافتن نام کاربری "user" در دلِ "user1") جلوگیری می‌کند.

    خط کلیدی دوم که ساختاری فشرده‌تر دارد:

    IFS=":" read user pw uid gid name home shell <<< "$file_info"

    این خط از سه مؤلفه‌ی متمایز تشکیل شده است: یک مقداردهی اولیه، یک دستور read با چندین آرگومان، و یک عملگر عجیب و جدید بازهدایت به نام Here String.

    در مفسر پوسته، امکان مقداردهی به یک یا چند متغیر بلافاصله پیش از فراخوانی یک دستور وجود دارد. این تخصیص‌ها، محیط اجرای (Execution Environment) آن دستور خاص را تغییر می‌دهند. نکته‌ی حائز اهمیت این است که این تغییر کاملاً موقتی بوده و پس از اتمام اجرای دستور مذکور، متغیرهای پوسته به وضعیت پیشین خود بازمی‌گردند. در اینجا، مقدار IFS منحصراً برای اجرای همین دستور read به کاراکتر دو‌نقطه تغییر یافته است.

    روش جایگزین و طولانی‌تر برای دستیابی به این هدف، به شکل زیر است:

    OLD_IFS="$IFS"
    IFS=":"
    read user pw uid gid name home shell <<< "$file_info"
    IFS="$OLD_IFS"

    در این رویکرد، ابتدا مقدار اصلی IFS پشتیبان‌گیری شده، سپس مقدار جدید اختصاص می‌یابد و در نهایت پس از اجرای عملیات، مقدار اولیه بازیابی می‌گردد. بدیهی است که قرار دادن تخصیص متغیر در ابتدای سطر دستور، روشی بهینه‌تر و کوتاه‌تر برای مدیریت محیط اجرای دستورات در لینوکس محسوب می‌شود.

    عملگر <<< معرف یک Here String است. این ساختار شباهت زیادی به Here Document دارد، با این تفاوت که بسیار کوتاه‌تر بوده و تنها یک رشته‌ی واحد را شامل می‌شود. در مثال مورد بحث، ما با استفاده از این عملگر، خط استخراج‌شده از فایل /etc/passwd را مستقیماً به ورودی استاندارد (stdin) دستور read ارسال کردیم. اکنون این پرسش مطرح می‌شود که چرا از روش متداول‌تر و آشناتری مانند پایپ (pipe) استفاده نکردیم؟

    echo "$file_info" | IFS=":" read user pw uid gid name home shell

    پاسخ این پرسش به یکی از چالش‌های فنی و در عین حال حیاتی در معماری پوسته بازمی‌گردد.

    محدودیت اجرای read در پایپ‌لاین (Pipeline) #

    اگرچه دستور read ورودی خود را از ورودی استاندارد دریافت می‌کند، اما استفاده از آن در انتهای یک پایپ به شکل زیر عملاً بی‌نتیجه است:

    echo "foo" | read

    در ظاهر، دستور بدون خطا اجرا می‌شود، اما متغیر REPLY همواره خالی باقی می‌ماند. علت این پدیده به نحوه مدیریت فرآیندهای فرزند یا Subshellها توسط Bash مربوط می‌شود. در ساختار پایپ‌لاین، هر دستور در یک محیط ایزوله به نام subshell اجرا می‌گردد که کپی مجزایی از محیط پوسته اصلی است.

    در سیستم‌های شبه‌یونیکس، یک subshell هرگز نمی‌تواند محیط فرآیند والد (Parent Process) خود را تغییر دهد. وقتی دستور read در انتهای یک پایپ قرار می‌گیرد، متغیرها را در محیطِ همان subshell مقداردهی می‌کند. به محض پایان اجرای دستور، آن محیط و تمامی متغیرهای تعریف‌شده در آن (از جمله REPLY) نابود می‌شوند و هیچ اثری از آن‌ها در پوسته اصلی باقی نمی‌ماند.

    استفاده از Here Strings یکی از راهکارهای هوشمندانه برای دور زدن این محدودیت و ارسال داده به read بدون ایجاد subshell است. تکنیک‌های دیگری برای مدیریت این رفتار در فصل ۳۶ مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

    اعتبارسنجی ورودی #

    دستیابی به قابلیت دریافت ورودی از کاربر، چالش جدیدی را در برنامه‌نویسی پدید می‌آورد: اعتبارسنجی ورودی. تفاوت بنیادین میان یک نرم‌افزار حرفه‌ای و یک برنامه‌ی ضعیف، در شیوه‌ی مواجهه‌ی آن با شرایط غیرمنتظره است؛ شرایطی که اغلب در قالب ورودی‌های نامعتبر بروز می‌کنند. در فصل گذشته، با بررسی اعداد صحیح و پالایش کاراکترهای غیرعددی، گام‌های نخست را در این مسیر برداشتیم. تکرار این دست بررسی‌ها در هر مرحله از دریافت ورودی، برای محافظت از پایداری برنامه در برابر داده‌های مخرب یا اشتباه، حیاتی است.

    این موضوع در اسکریپت‌هایی که توسط کاربران متعدد استفاده می‌شوند، اهمیت دوچندان می‌یابد. شاید در برنامه‌های شخصی که تنها یک‌بار توسط نویسنده برای هدفی خاص اجرا می‌شوند، بتوان از برخی تدابیر حفاظتی چشم‌پوشی کرد؛ اما اگر اسکریپت وظایف حساسی همچون حذف فایل‌ها را بر عهده داشته باشد، حتی برای استفاده‌ی شخصی نیز افزودن لایه‌های اعتبارسنجی، اقدامی خردمندانه و پیشگیرانه است.

    در ادامه، نمونه‌ای از یک برنامه‌ی جامع برای اعتبارسنجی انواع مختلف ورودی ارائه شده است:

    #!/bin/bash
    
    # read-validate: validate input
    
    invalid_input() {
        echo "Invalid input '$REPLY'" >&2
        exit 1
    }
    
    read -r -p "Enter a single item > "
    
    # input is empty (invalid)
    [[ -z "$REPLY" ]] && invalid_input
    # input is multiple items (invalid)
    (( "$(echo "$REPLY" | wc -w)" > 1 )) && invalid_input
    
    # is input a valid filename?
    if [[ "$REPLY" =~ ^[-[:alnum:]\._]+$ ]]; then
        echo "'$REPLY' is a valid filename."
        if [[ -e "$REPLY" ]]; then
            echo "And file '$REPLY' exists."
        else
            echo "However, file '$REPLY' does not exist."
        fi
    
        # is input a floating point number?
        if [[ "$REPLY" =~ ^-?[[:digit:]]*\.[[:digit:]]+$ ]]; then
             echo "'$REPLY' is a floating point number."
        else
             echo "'$REPLY' is not a floating point number."
        fi
    
        # is input an integer?
        if [[ "$REPLY" =~ ^-?[[:digit:]]+$ ]]; then
             echo "'$REPLY' is an integer."
        else
             echo "'$REPLY' is not an integer."
        fi
    else
        echo "The string '$REPLY' is not a valid filename."
    fi

    این اسکریپت با دریافت یک ورودی از کاربر، آن را از فیلترهای تحلیلی مختلف عبور می‌دهد تا ماهیت داده را مشخص کند. همان‌طور که ملاحظه می‌کنید، این برنامه ترکیبی از مفاهیم کلیدی است که تاکنون آموخته‌ایم: از توابع پوسته و ساختارهای شرطی [[ ]] و (( )) گرفته تا عملگرهای کنترلی && و بهره‌گیری هوشمندانه از عبارات باقاعده (Regular Expressions).

    سیستم‌های تعاملی مبتنی بر منو #

    یکی از الگوهای رایج در طراحی رابط‌های کاربری متنی، مدل منو-محور (Menu-driven) است. در این شیوه، فهرستی از گزینه‌های عملیاتی به کاربر ارائه شده و برنامه منتظر انتخاب یکی از آن‌ها می‌ماند. برای نمونه، می‌توان ساختاری مشابه زیر را برای یک ابزار مدیریتی تصور کرد:

    Please Select:
    1. Display System Information
    2. Display Disk Space
    3. Display Home Space Utilization
    0. Quit
    
    Enter selection [0-3] >

    با بهره‌گیری از منطق برنامه‌ی sys_info_page و ترکیب آن با دستور read و ساختارهای شرطی، می‌توانیم یک اسکریپت منو-محور برای مدیریت سیستم طراحی کنیم:

    #!/bin/bash
    
    # read-menu: a menu driven system information program
    
    clear
    echo "
    Please Select:
    
    1. Display System Information
    2. Display Disk Space
    3. Display Home Space Utilization
    0. Quit
    "
    read -r -p "Enter selection [0-3] > "
    
    if [[ "$REPLY" =~ ^[0-3]$ ]]; then
        if [[ "$REPLY" == 0 ]]; then
            echo "Program terminated."
            exit
        fi
        if [[ "$REPLY" == 1 ]]; then
            echo "Hostname: $HOSTNAME"
            uptime
            exit
        fi
        if [[ "$REPLY" == 2 ]]; then
            df -h
            exit
        fi
        if [[ "$REPLY" == 3 ]]; then
            if [[ "$(id -u)" -eq 0 ]]; then
                echo "Home Space Utilization (All Users)"
                du -sh /home/*
            else
                echo "Home Space Utilization ($USER)"
                du -sh "$HOME"
            fi
            exit
         fi
    else
         echo "Invalid entry." >&2
         exit 1
    fi

    این اسکریپت از نظر ساختاری به دو فاز اصلی تقسیم می‌شود: در فاز نخست، رابط کاربری با استفاده از echo ترسیم شده و ورودی کاربر توسط read دریافت می‌گردد. در فاز دوم، صحت ورودی با یک عبارت باقاعده (^[0-3]$) بررسی شده و در صورت تایید، عملیات متناظر با شماره‌ی انتخابی اجرا می‌شود.

    نکته‌ی فنی قابل تأمل در این اسکریپت، استفاده از دستور exit پس از هر بلوک عملیاتی است. این کار برای جلوگیری از سرایت اجرای کد به بخش‌های غیرمرتبط و پایان سریع برنامه پس از انجام وظیفه صورت گرفته است. اگرچه وجود چندین نقطه‌ی خروج (Exit Points) در برنامه‌نویسی سطح بالا به دلیل پیچیده کردن اشکال‌زدایی منطقی توصیه نمی‌شود، اما در اسکریپت‌های خطی و ساده‌ی پوسته، روشی مؤثر برای کنترل جریان برنامه محسوب می‌شود.

    جمع‌بندی #

    در این فصل، با فراگیری شیوه‌ی دریافت داده‌ها از طریق صفحه‌کلید، نخستین گام‌های اساسی را در جهت تعاملی کردن اسکریپت‌ها برداشتیم. ترکیب تکنیک‌های آموخته‌شده با دستوراتِ پیشین، امکان طراحی ابزارهای قدرتمندی همچون واسط‌های کاربری ساده (Front-end) برای ابزارهای پیچیده‌ی خط فرمان را فراهم می‌سازد. در فصل آینده، با تکیه بر مفهوم برنامه‌های منو-محور، به بهبود ساختار و کارایی آن‌ها خواهیم پرداخت.

    تمرین‌های تکمیلی #

    مطالعه‌ی دقیق ساختار منطقی اسکریپت‌های این فصل و درک عمیق آن‌ها پیش‌نیاز ورود به مباحث پیچیده‌تر آتی است. به عنوان یک تمرین فنی، تلاش کنید برنامه‌های این فصل را به‌گونه‌ای بازنویسی کنید که به جای ساختار مدرن [[ ]] از دستور سنتی test استفاده کنند.

    راهنمای تمرین: برای اعتبارسنجی عبارات باقاعده (Regular Expressions) در دستور test (که مستقیماً از آن‌ها پشتیبانی نمی‌کند)، می‌توانید از دستور grep یا sed استفاده کرده و سپس وضعیت خروجی (Exit Status) آن را مورد ارزیابی قرار دهید. این تمرین دیدگاه عمیق‌تری نسبت به سازگاری اسکریپت‌ها به شما خواهد داد.

    منابع مطالعه تکمیلی #

    راهنمای مرجع Bash شامل فصلی درباره دستورات داخلی (builtins) است که دستور read را نیز در بر می‌گیرد: